نوشتاری در مورد قرار دادهای نفتی میان ایران و چین نوشتم، که در تارنمای شرکت نفت ایران قرار گرفته است.در پایان نوشتار پیوند این نوشتار در تارنمای شرکت نفت را قرار داده ام که به سرچشمه نوشتار نیز دسترسی داشته باشید. شایان ذکر است بی صبرانه منتظر دیدگاههای شما بزرگواران هستم.
چند صباحی است که سخن از قرار دادهای نفتی اعم از فروش نفت و اجرای پروژه های نفتی ایران توسط کشور چین شدت گرفته است. کشوری که بعنوان هیولای زرد در عرصه اقتصادی علیرغم ایدئولوژی سیاسیش، در قرن بیستم درهایش را بر روی سرمایه گذراران غربی و برخی از شرقی ها همچو ژاپن گشود تا بعنوان بزرگترین ماشین اقتصادی در جهان شهره گردد.
این رشد اقتصادی با رشد در مصرف انرژی، همراه بوده است. کشور ایران بعنوان یکی از بزرگترین دارندگان نفت و عضو اپک و همچنین دومین کشور دارنده ذخایر گازی جهان در فهرست کشورهای مورد علاقه چین قرار گرفته است.

ایران نیز به دلایل مشکلاتی که در عرصه سیاسی با غرب و محدودیت هایی که غربی ها در زمینه سرمایه گذاری، توسعه میدان های نفتی و گازی، ساخت و گسترش پالایشگاه ها و خطوط انتقال این کشور ایجاد کرده اند، خواه ناخواه به سمت کشورهای دیگر همچون چین کشیده شده است. آیا چین می تواند کشور تأمین کننده نیازمندی های ایران باشد یا خیر؟ چقدر می توان به این کشور اطمینان داشت که به دلایل مسائل سیاسی پروژه های اقتصادی را ناتمام رها نکند؟ موضع این کشور در صحنه بین المللی پس از امضا قرار دادهای کلان اقتصادی در قبال ایران چه خواهد بود؟ این قراردادها و پرسش های پیرو آن علت نوشتن چنین نوشتاری گردید.
در بررسی روند حرکت برای تفاهم میان چین و ایران در هر دو زمینه، فروش فن آوری از طرف چین و فروش نفت از طرف ایران به چند نکته بایست بصورت مجزا پرداخت:
توان واقعی چین
در یک بررسی جهانی در مورد فن آوری نوین در زمینه ساخت و اجرای پروژه های نفتی در کشورهای گوناگون جهان و صاحب نفت، مشخص می شود، چین در برابر قدرتهای بزرگ در زمینه ساخت و تولید فن آوریهای نفتی در جهان بسیار عقب می باشد و قطعات تولیدی آن کشور در درجه بندی کیفیتی چند پله از تولیدات کشورهای صاحب فن آوری پایین تر می باشد.
اگر در داخل کشور چین نیز بررسی صورت گیرد درمی یابیم که بسیاری از شرکتهای چینی در کنار شرکتهای بزرگ غربی در حال اجرای پروژه های نفتی در داخل چین می باشند و خود به تنهایی قادر به پایان رساندن پروژه های بزرگ نمی باشند و کماکان ناتوان و وابسته می باشند. نمونه بارز این ضعف را در کشور خودمان، به نام پروژه بزرگراه شمال در شمال غربی تهران شاهد هستیم که پس از ترک طرف های غربی و شنیدن اخبار پر سروصدای ورود شرکتهای چینی در این پروژه کماکان، پروژه بدون پیشرفت شگرفی باقی مانده است و تنها با فهرست بلند بالای هزینه های نگهداری چینی ها در پایان هر سال روبرو هستیم.
حال با این توصیف ها آیا برگزیدن چین بعنوان طرفی از قرارداد توسعه نفتی، که بی شک در پشت پرده، فن آوری اصلی را از غربی ها دریافت کرده و آن را با مدیریت و کالاهای بی کیفیت چینی ترکیب نموده و در ایران پیاده می نماید را می توان وارد کردن فن آوری به کشور محسوب کرد، درحالیکه عمر مفید سازه های چینی بسیار پایین است، آن هم در عرصه نفت که بسیار حساس و پرهزینه می باشد.
چین سیاست یک بوم و دو هوا
در دنیای امروز، اقتصاد و فن آوری با سیاست عجین شده است و تلاش برای زدودن این تلفیق امری است بیهوده و در صورت موفقیت به شکستن این رابطه هزینه گزافی خرج می شود.
خرید از بازار سیاه، خرید فن آوری دست چندم، عدم توانایی در تأمین به موقع قطعات، کند شدن روند توسعه و... همگی هزینه هایی است که بخاطر سیاست، بر دوش اقتصاد کشورهای مورد خشم غربی ها قرار داده می شود.
کشورهای دارای فن آوری و اقتصاد قدرتمند، امروزه بعنوان ابرقدرت واقعی شناخته می شوند. این کشورها با بررسی رابطه های سیاسی و در ابعاد بزرگتر تعادل های منطقه ای بگونه ای که منافع بلند مدت آنها را تأمین نماید، اقدام به حمایت اقتصادی و فن آوری یا کاهش اینگونه خدمات می نمایند. شوربختانه کشور ما نیز در چند دهه گذشته مدام مورد محرومیت های گوناگون اقتصادی به عناوین مختلف قرارگرفته و در دیدی واقع بینانه بایستی گفت که تحریم بر ما تأثیر ندارد اما هزینه  و زمان بسیاری را از ما گرفته و می گیرد.
قدرتهای اقتصادی امروز جهان به دو دسته تبدیل می شوند، صاحبان فن آوری ها و قدرتهای درجه اول اقتصادی بعنوان گروه نخست یا جهان نخست و گروه دوم کشورهای کپی کننده که تولید کننده فن آوری نیستند و چون از دانش مادر تولید این فن آوریها فاصله دارند از دو جهت مشغول به کار هستند، یکی کسب دانش تولید فن آوری از کشورهای صاحب فن آوری و دیگری پژوهش در راه ساخت این فن آوریها در داخل کشورهایشان.
پس این کشورهای دست دو، سعی به کج دار مریض رفتار کردن با کشورهای صاحب فن آوری دارند تا روزی را ببینند که بتوانند به فن آوریهای سطح بالاتر دست یابند.کشورهای درجه اول نیز با آگاهی به این موضوع مدام سیاست های خود را به این کشورها تحمیل کرده و با دادن مشوق های اقتصادی، درخواست های سیاسی خود را در جهان به آنها دیکته می نمایند و آنچه شاهد بوده و هستیم، در این امر موفق بوده اند. احتیاط جهت حفظ موقعیت و روابط با کشورهای صاحب فن آوری در میان کشورهای جهان دوم، باعث کاهش توان آنها در جهت گیریهای سیاسی در صحنه بین الملل می گردد و آنها را همیشه در چانه زنی های سیاسی در مکان پایین قرار داده و به وعده های آنها نمی توان امید داشت.
باید پذیرفت کشور چین در دنیای فن آوریها در جایگاه دوم قرار دارد. پس این کشور نمی تواند در سیاست های خود تاپایان بر مواضع خود پافشاری نماید، بخصوص که سهمیه خود و هر درخواست سیاسی که دارد را تنها در مورد کره شمالی خرج می نماید، پس در مورد سایر کشورها دستش بسته تر می باشد.
در چنین شرایطی باید دید، با توجه به پیشینه رفتارهای کشور چین علیرغم منفعت های کلان اقتصادی این کشور در ایران که در غیاب کالاهای غربی، با فروش هر نوع کالا در بازار ایران سودهای کلانی را راهی کشورش نموده است و با توجه به آمادگی ایران در مورد عقد قراردادهای نفتی که کم سود نیز نمی باشند، در صحنه بین المللی همچون سپر ضربه گیری برای ایران عمل می نماید و بر سرمواضع خود پا برجا می ماند یا خیر؟
تاریخچه سیاسی موضع گیریهای چین نشان می دهد که بارها و بارها در عرصه های سیاسی، چین در گام نخست بسیار قدرتمند عمل می نماید که البته بیشتر قصدش از این کار بهره برداری اقتصادی از کشوری همچو ایران می باشد، اما در آخرین لحظات با چرخش 180 درجه  هم آوا با کشورهای غربی علیه ایران موضع گرفته و به دوستان غربی خود می پیوندد.
آیا با این نوع رفتارهای چین با کشور ایران نباید در هنگام فروش نفت، کمی ملاحظات سیاسی و اهرم های حاصل از آن را برای کشور بکار گرفت؟ بهرحال نفت و انرژی نیاز چین است و می تواند اهرمی در دست ایران باشد، که شوربختانه نه تنها تاکنون از آن استفاده نشده است، بلکه کشور چین سعی نموده است با توجه به مشکلات سیاسی ایران به سرعت قرار دادهای میلیاردی خود را بر ما تحمیل نماید و هنگام پایان بازپرداخت سرمایه گذاری چینی ها کشور ایران با مجموعه ای از سازه های بی کیفیت چینی روبرو خواهد بود که با خروج چین پس از دریافت تعهدش، هیچ قابلیت کاربردی موثر و عمر مفید مناسبی از آن باقی نمانده است.
شایسته است مقامات اقتصادی ، سیاسی کشور در برخورد با چین بخصوص در زمینه بزرگترین منبع اقتصادی کشور کمی با سیاست محکم تر و محتاطانه تر برخورد نمایند و هرگونه قراردادی را با هرگونه کیفیتی بنا بر مشکلات سیاسی نپذیرند.

پیوند در تارنمای شرکت نفت ایران:

http://nioc.ir/Portal/Home/ShowPage.aspx?Object=NEWS&ID=866134ee-27a7-43bd-9ec6-428eea766888&LayoutID=0ba29d75-8717-47ba-89a1-bf5bc0d507f7&CategoryID=f0548e2e-53ed-49bc-a396-c821c99a4c8d